Ahıskalılar için Ramazan yalnızca oruç değil, aynı zamanda söylenen bir aydır. 1994’te folklorcu Asif Hacılı ve Habib İdrisi ayın nasıl karşılanıp uğurlandığını anlattı. 2022’de araştırmacılar Murat Karabulut ve Berkay Gençer kuzeydoğu Türkiye’deki Ahıskalılarla görüştü ve bu geleneklerin yaşadığını doğruladı.

İftar — her akşam başka bir evde

Orucun her gecesi bir eve «iftar açmaya» toplanılır — her seferinde başka bir eve. Sofrada genel sohbetler olur, çetin meseleler çözülür, namaz kılınır, dualar okunur.

İlk on beş gün — «Merhaba»

Ayın ilk yarısında «merhaba» kasideleri söylenir — Ramazan’a aziz bir misafir gibi selam:

Mübarek ramazan geldı, mescitler nurla doldı… Merhaba, ay şehr-i ramazan, merhaba.

Son on beş gün — «Elveda»

İkinci yarıda ay «elveda» ile uğurlanır. Bu ilahilerde Ramazan kendisi, onu aziz tutanlarla ve ilahi dinleyenlerle vedalaşır.

Bayram

Ahıskalılar Ramazan Bayramı’nı en sevdikleri bayram olarak anar: bir araya gelinir, şiirler ve dualar okunur, türküler söylenir, oynanır. Hacılı ve İdrisi’ye göre bütün yılı ise Nevruz, yılbaşı, Hıdırellez, mevlut, Recep, Kurban, Aşure — ve türkülü, masallı geceler süsler (bunlar için: «Masal geceleri»). Bayram tarihleri takvimde.

Sizin aileniz

Nineniz ya da dedeniz «merhaba» ya da «elveda» kasidelerini hatırlıyorsa, onları Sesler bölümünde kaydedin. Sözler kitaplarda bulunabilir, ama ezgiyi yalnızca ses kaydı saklar.

Kaynaklar