Dilbilimciler Ahıska Türklerinin ağzını canlı konuşma kayıtlarından inceler. Aşağıdaki örnekler Antalya’da yaşayan Ahıskalıların konuşmasına dair araştırmadandır (Elif Aydın, 2022; Demiray, 2011 verilerine dayanarak). Ahıska sözünün yanında Türkiye Türkçesi karşılığı verilmiştir.
Sesler
- «k» yerine «ḫ» — ağzın belki de en belirgin özelliği: çoḫ — «çok», çocuḫlar — «çocuklar», yaparduḫ — «yapardık».
- Sayılarda ünsüz ikizleşmesi: doḳḳuz — «dokuz», ottuz — «otuz», seḳḳizde — «sekizde».
- Yazı dilinin kaybettiği eski şekiller: alma — «elma», ḳardaş — «kardeş», degül — «değil».
- Türkiye Türkçesi yazı dilinde olmayan sesler — örneğin «e» ile «i» arasındaki «ė» ve «ñ»: yeñgi — «yeni», yüñgül — «hafif».
- Ünlü türemesi: urus — «Rus».
Dil bilgisi
- -er/-yer şimdiki zaman eki: oḫiyėrler — «okuyorlar», konuşersin — «konuşuyorsun», istiyėrlerdi — «istiyorlardı».
- «gibi» yerine «kimi».
Yolların izi
1944’ten sonra konuşmaya Rusça kelimeler girdi — örneğin tsepim («zincirim»); «ts» sesi onlarla birlikte geldi. Araştırmacılar konuşmanın yaşa, Türkiye Türkçesinin ve Rusçanın etkisine göre nasıl değiştiğini inceliyor.
Sesi saklamak
Ağız büyüklerin konuşmasında yaşar. Ninenizi ya da dedenizi Sözlü tarih bölümünde kaydedin; sözlükte olmayan bir kelimeyi destek üzerinden «Günün kelimesi»ne ekleyin.