14 Kasım 1944
Anma günü
15 Kasım 1944 gecesi trenler halkı köylerinden Orta Asya’ya götürdü. Pek çoğu yolda, taşında adı olmadan defnedildi. Bu gün adları geri getiriyoruz.
14 Kasım’a 357 gün
Kitap açık — ilk adları aileler yazıyor.
Burada ad yok — yalnızca sayılar: bu sayfa herkes için, adlar ise girişin ardında, Hafıza Kitabı’nda saklanıyor.
14 Kasım’a kadar bir iş
Yolu ya da ilk kışı atlatamayan birinin. Ad ve köy yeter — yılları bilmeseniz de olur.
Eve katılO geceyi ya da onun hakkında anlatılanları hatırlayan biri. Telefona beş dakika — hafıza seste kalır.
Ses kaydetHer aile kendi adlarını hatırlar. Evde ne kadar çok aile olursa kitap o kadar dolar.
Eve katılAynı günün iki tarihi
Halk Ahıska’nın 212 köyünden yük vagonlarıyla Orta Asya’ya sürülmeye başlandı.
Tam 45 yıl sonra SSCB Yüksek Sovyeti bu sürgünü yasa dışı ve suç olarak tanıdı.
772-I sayılı Bildirge’de halkımızın adı açıkça geçer — sürülen sekiz halk arasında. Bu bir af değil: halkın hiçbir suçu yoktu. Bu, devletin kendi suçunu tanıması ve bunun bir daha olmayacağına dair sözüdür.
Bunun anlamı ve neyi değiştirmediğiBu günlerde her evin odası sessizdir: ateş için için yanar, nişteki mum daha parlak, çerçevede yas kurdelesi. Ocağın rafında ise kandiller yanar — ailenin Hafıza Kitabı’na yazdığı her ad için bir tane.
